کلر مایع

کلر مایع به‌عنوان یکی از عناصر شیمیایی پرکاربرد، در صنایع گوناگون به‌عنوان ماده اولیه استفاده می‌شود. استفاده عمده از کلر به‌عنوان ضدعفونی کننده و سفیدکننده بوده و اهمیت ویژه‌ای به کیفیت و درصد خلوص آن در زمان استفاده می‌شود.
استفاده از کلر به‌عنوان یکی از مواد مهم در گندزدایی و تصفیه آب، بسیار رایج است . و به طور خاص در تصفیه استخرها از کلر به‌عنوان یکی از مهم‌ترین مواد استفاده می‌شود.مورد دیگر استفاده از کلر، در تصفیه و گندزدایی ذخائر و منابع آب آشامیدنی است. حتی در ذخائر آب کوچک نیز امروزه از کلر به‌عنوان یک ماده گندزدا استفاده می‌گردد.

کاربرد کلر مایع

علاوه بر این کاربردها، کلر در تولید مواد مختلف نیز به کار می‌رود. به‌عنوان مثال:
• بهره گیری از گاز کلر جهت تصفیه آب
• استفاده از کلر برای از بین بردن میکروب‌ها و آلودگی‌ها در ذخایر آب آشامیدنی با دزهای خاص
• استفاده از پودر کلر در تولید حشره‌کش‌ها
• استفاده از پودر کلر به‌عنوان سفیدکننده در صنعت کاغذ
• استفاده از گاز کلر برای تقویت رنگ‌دانه‌های رنگ‌ها
• تولید فرآورده‌های نفتی
• تولید گاز خردل از کلر
• استفاده در صنعت نساجی

کلر مایع چیست؟

کلر یکی از عناصر جدول تناوبی با عدد اتمی ۱۷ است و با نماد Cl شناخته می‌شود. در طبیعت، این عنصر به صورت اصلی در نمک‌های کلرید وجود دارد. رنگ زرد و بوی تند و تیز از ویژگی‌های برجسته این عنصر به شمار می رود. یکی از ترکیبات مهم و بسیار مورد استفاده از کلر، هیپوکلریت سدیم یا کلر است که خاصیت بوزدایی و ضدعفونی بسیار قوی دارد.

این ترکیب با نام‌های NaOCl، آب ژاول و آنتی فرمین نیز شناخته شده و برای نخستین بار توسط Berthollet، یکی از دانشمندان فرانسوی، در سال ۱۷۸۵ تولید شد. در آغاز، این ترکیب که با نام آب ژاول معرفی شد، برای سفید کردن پنبه استفاده می‌شد اما بعدها برای ضدعفونی سطوح و آب و همچنین بوزدایی نیز به کار رفت.

هیپوکلریت سدیم، همانند سایر ترکیبات حاصل از کلر، ویژگی‌های فیزیکی و شیمیایی خاص خود را داراست که عدم آشنایی با آن‌ها ممکن است با خطراتی همراه باشد. از جمله ویژگی‌های کلر می‌توان به موارد زیر اشاره کرد:

ویژگی های کلر

1) در تماس با آب، کلر مایع باعث تولید اسید هیپوکلروز و هیپوکلریت می‌شود. اسید هیپوکلروز به اکسیژن و اسید هیدروکلریک تبدیل شده که دارای خاصیت اکسیدان قوی و بالا برای ضدعفونی است.
2) تماس کلر با نور و حرارت باعث تبخیر و ناپدیدشدن آن می‌شود.
3) آب‌ژاول یا هیپوکلریت سدیم دارای بوی بسیار تند و زننده بوده که قدرت اکسایش و خاصیت ضدعفونی بالایی دارد.
4) قدرت اکسیدانی کلر بسیار قوی است؛ بنابراین در صورت تماس با پوست و چشمان، باعث سوزش می‌شود. در صورت برخورد با دست یا چشم، باید فوراً منطقه را شستشو دهید.
5) استفاده از آب‌ژاول منجر به خفگی می‌شود در نتیجه بهتر است در محیط‌های بسته از آن استفاده نکنید.
6) ترکیب کلر و آمونیاک می‌تواند منجر به تولید گازهای خطرناک و خفه‌کننده شود.
7) مصرف هیپوکلریت سدیم به‌صورت خوراکی بسیار خطرناک بوده و در صورت خوردن، باید فوراً فرد را به مراکز درمانی منتقل کنید.

مزایا کلر مایع

کلر، به‌عنوان یکی از مواد شیمیایی پرکاربرد، مزایای منحصر به فردی دارد:
1) به‌راحتی در دسترس و تهیه‌پذیر است.
2) دارای قیمت مناسب و مقرون به صرفه‌ای است.
3) از رشد لجن و جلبک جلوگیری می‌کند.
4) قابلیت ضدعفونی کردن آب و نابودی باکتری‌ها و میکروب‌های موجود در آن را دارد.
5) با وجود بوی بد و خفه‌کننده‌ای که دارد، طعم و بوی آب را تغییر نمی‌دهد.
6) گاز کلر در مخازن تحت‌فشار نگهداری شده و به‌صورت مختلف در صنایع استفاده می‌شود.
7) هر سیلندر استاندارد گاز کلر حدود یک تن را می‌تواند به مدت تقریبی ۶ ماه مورداستفاده قرار دهد.
8) مصرف کلر به‌صورت مقرون به‌صرفه، به‌خصوص در مواردی که نیاز به ضدعفونی بالا و تصفیه آب وجود دارد.

معایب کلر مایع

به‌عنوان معایب کلر می‌توان به موارد زیر اشاره کرد:
• کپسول‌های گاز کلر بسیار خطرناک بوده و نیاز به رعایت نکات ایمنی و احتیاط بیشتر نسبت به سایر ضدعفونی‌کننده‌ها دارد.
• نیاز به بازرسی و کنترل دوره‌ای برای کپسول‌های گاز کلر
• وجود احتمال نشت یا نشتی‌ها در اتاق نگهداری گاز کلر
استفاده از کلر برای تصفیه آب استخر یکی از نکات حیاتی است که همواره باعث می‌شود آب استخر، با استفاده از فیلتر شنی، به طور مداوم تصفیه شده و زلال و شفاف باقی بماند، تا نیاز به تعویض مکرر آب کاهش پیدا کند. نوع کلرزن مورداستفاده برای استخرها می‌تواند تأثیرگذار و مؤثر باشد. یکی از چالش‌هایی که مالکان استخرها با آن روبرو هستند، کنترل میزان کلر تزریقی به آب استخر است که بهترین حد برای آن معمولاً بین ۱ تا ۲ PPM برآورد می‌شود.